Avrupa Insan Haklari Mahkemesi'ne basvurmak isteyenler için:
Mahkeme hangi islere bakar?
1. Avrupa Insan Haklari Mahkemesi uluslararasi bir kurulustur. Avrupa Insan Haklari Sözlesmesi ile güvence altina alinmis olan temel haklarin çignenmesi durumunda bireyin bazi kosullar altinda Mahkeme'ye basvurma olanagi vardir. Uluslararasi bir antlasma olan Avrupa Insan Haklari Sözlesmesi ile birçok Avrupa devleti, kisilerin bazi temel haklarina saygi gösterme yükümlülügü altina girmislerdir. Güvence altina alinmis olan haklar, Sözlesme'de ve Sözlesmenin 1, 4 ve 6 no'lu eklerinde açikça gösterilmistir. Mahkeme'ye herhangi bir basvuruda bulunmadan önce, Sözlesme ve eklerine ve bunlarla ilgili devletlerce konmus olan çekincelere bakmak gerekir.
 
2. Asagidaki listede gösterilen ve bireysel basvuru hakkini tanimis olan devletlerden birinin Sözlesme ve eklerinde güvence altina alinmis haklardan birini, sizinle ilgili olarak çignedigi kanisinda iseniz, Mahkeme'ye basvurabilirsiniz. Sözlesme ve eklerinde yer almayan haklar için Mahkeme'ye basvurulamaz. Mahkeme, ulusal mahkemelerin üstünde, onlarin kararlarini bozan ve onlar yerine kararlar alan bir kurulus degildir. Mahkeme'nin sikâyet konusu olan makam nezdinde, sizin yarariniza bir tesebbüste bulunma yetkisi de yoktur.
3. Mahkeme, listede gösterilen devletlere karsi yapilan ve belli bir tarihten sonraki olaylara iliskin basvurulari kabul eder. Bu tarih, sikâyet edilen devlete ve sikâyet konusu olan hakka göre degisebilir.
4. Bu devletlerin yasama, yönetim, yargi organlari gibi ancak kamu kuruluslarinin tutum ve davranislarindan dolayi Mahkeme'ye sikâyet edilebilir. Mahkeme özel kisilere veya kuruluslara karsi yapilan sikâyetlere bakmaz.
5. Mahkeme'ye basvurmadan önce, ilgili devletin hukukunda öngörülen iç hukuk yollarinin tüketilmis olmasi gerekir. Örnegin, sikâyetiniz bir yargi karari ile ilgili ise, varsa temyiz yoluna basvurmaniz ve sonucu almaniz yeterlidir. Iç hukuk yollari tüketilirken, yasalarin öngördügü usule ve süreye iliskin kurallara da uygun hareket edilmelidir. Eger, iç hukuk yollarini tüketmek için yaptiginiz basvurular, süre, görev veya usul yönünden reddedilmis olursa, Mahkeme büyük bir olasilikla basvurunuzu kabul etmeyecektir.
6. Iç hukuk yollarini tükettikten, baska bir deyisle, son merciinin kararini aldiktan sonra, Mahkeme'ye 6 ay içinde basvurmak gerekir. Basvuru bir mahkumiyet ile ilgili ise, süre muhtemel bir iade-i- muhakeme talebinin reddi tarihinden itibaren degil, normal müracaat yollarinin sonunda verilen karar tarihinden itibaren islemeye baslar. Eger alti aylik sürenin bitiminden önce kisa ve açik bir sekilde de olsa taleplerinizi Mahkeme'ye bildirmemis iseniz, Mahkeme sikâyetinizi inceleyemeyecektir.
Mahkeme'ye nasil basvurulur?
7. Eger Sözlesme ve eklerince güvence altina alinan haklarinizdan birinin çignendigi ve yukarida belirtilen kosullari yerine getirdiginiz kanisinda iseniz, Mahkeme Yazi Isleri Müdürü'ne asagida 8. maddede siralanan bilgileri içeren bir mektup yazmaniz gerekir. Bu mektubu asagidaki adrese gönderiniz:
Le Greffier de la Cour Européenne des Droits de l'Homme
Conseil de l'Europe
F-67075 STRASBOURG CEDEX
8. Mahkeme Yazi Isleri Müdürü'ne göndereceginiz mektupta asagidaki bilgiler yer almalidir:
a. Sikâyetinizin dayandigi olaylarin özet olarak ne oldugu,
b. Sözlesme ile güvence altina alinan haklarinizdan hangilerinin çignendigi,
c. Iç hukuk yollarini tüketmek için hangi makamlara basvurdugunuz,
d. Sikâyet konusu yaptiginiz olayla ilgili olarak, kamu kuruluslarinca alinan kararlarin bir listesi. Bu listede yer alan her kararin tarihi, kisa özeti, karari alan makamin adi yer almalidir. Mektubunuza bu kararlarin asli veya bir kopyasi eklenmelidir. (Gönderdiginiz belgeler size iade edilmeyeceginden, belgelerin asillarini degil suretlerini göndermeniz rica olunur.)
9. Mahkeme Yazi Isleri Müdürü basvurunuzla ilgili olarak size cevap verecek, belki de sizden ek belge, bilgi veya açiklama isteyecek, Mahkeme'nin Sözlesmeyi nasil yorumladigi hakkinda size bilgi verecek ve basvurunuzun kabul edilebiliriligi konusunda açik bir engel varsa, sizi bundan da haberdar edecektir. Buna karsilik, sikâyet ettiginiz devletin mevzuati hakkinda size bilgi veremeyecektir.
10. Sizinle olan yazismadan, eger basvurunuzun Mahkeme'ye yapilmis bir basvuru olarak kaydinin yapilmasi gerektigi anlasiliyorsa ve siz de bunu istiyorsaniz, Mahkeme Yazi Isleri Müdürü Mahkeme'ye resmen basvurmanizi saglamak üzere, size basili bir basvuru formu gönderecektir. Siz bu formu doldurup Mahkeme Yazi Isleri Müdürü'ne gönderdikten sonra, basvurunuz Mahkeme'ye sunulacaktir.
11. Mahkeme Yazi Isleri Müdürü, gelismelerden sizi zaman zaman haberdar edecektir. Mahkeme'de incelemeler en azindan ilk asamalarda yazili olarak yapilir. Durusma yapilmasi gerekirse, o da ayrica taraflara bildirilir. Basvuruda bulunmak için Mahkeme'ye gelmeye gerek yoktur, basvurular posta ile yapilir.
12. Eger imkâniniz varsa, basvurunuzu avukat araciligi ile yapiniz. Avukat tutmak için maddî imkâni olmayanlar, Mahkeme'den adli yardim isteminde bulunabilirler. Ancak, adli yardim basvurunun yapildigi anda degil, eger istem yerinde görülürse, muhakeme usulünün sonraki asamalarinda elde edilebilir.